X
تبلیغات
وبلاگ تخصصی مهندسی محیط زیست

مقدمه :

 در ابتدای سال 88 مقام معظم رهبری آن سال را به نام سال اصلاح الگوی مصرف نامگذاری نمودند . تلاشهای زیادی در این سال از طرف اندیشمندان جهت تبعین جوانب این موضوع انجام گردیده است و راهكارهای زیادی نیز جهت كاهش و بهینه نمودن مصرف ارائه گردید . عمده راه کارهای پیشنهادی معطوف به راه ها و روشهای مصرف بهینه و نقش آن در جلوگیری از هدر رفت سرمایه های ملی شد . و در این بین کمتر به اثرات مصرف ، بخصوص مصرف بی رویه بر محیط زیست پرداخته شد . نوشتار پیش روی بر این است تا اصلاح الگوی مصرف را از زاویه ای دیگر یعنی آثار زیانبار مصرف بر محیط زیست و نقش انرژی های نو در کنترل و کاهش پیامدهای زیست محیطی آن ، بررسی نماید .

امروزه تبعات مداخله انسان در محیط زیست بیش از هر زمانی متجلی شده است. مفهوم توسعه با رعایت حفاظت از محیط طبیعی و زیست محیط مترادف است و درشاخص های اقتصادی حساب های ملی، همچون تولید ناخالص داخلی، ملحوظ نمودن منابع طبیعی و زیست محیطی نیز مطرح است. مصرف گستره زیادی از كالا ها را شامل می گردد از مصرف كالاهای غیر ضرور مثل لوازم آرایشی گرفته تا مصرف كالاهای اساسی و ضرورری زندگی مثل نان ، آب و غیره همگی برای تولید شدن نیاز به مصرف انرژی دارند پس انرژی توسط بشر یا بطور مستقیم یا بطور غیر مستقیم مورد استفاده قرار می گیرد .

 كالاهای مختلف مصرفی در كارخانه جات و صنایع تولید می گردند . هر صنعت و یا كارخانه ای كه كالاهای مصرفی را تولید می كنند برای اینكه چرخشان به حركت دراید ناگزیر به استفاده از انرژی می باشند و مصرف انرژی های كنونی كه عمدتا سوختهای فسیلی می باشند خواه یا ناخواه آلودگی بدنبال دارند . الگوی مصرف چرا باید اصلاح شود ؟ به سه دلیل عمده الگوی مصرف باید اصلاح گردد .

 اول اینکه مصرف به خودی خود موجب تهی شدگی منابع غیر تجدید شونده مثل نفت خام ، گاز طبیعی ، زغال سنگ و ... می شود و در مواردی نیز که مدیریت صحیح اعمال نگردد حتی منابع تجدید شونده مثل آب ، جنگلها ماهیها و .... نیز در معرض خطر تهی شدن قرار دارند . دوم اینکه مصرف بی رویه موجب هدر رفت سرمایه های ملی می شود که در واقع می بایست این سرمایه ها صرف پیشرفت و افزایش رفاه کشور شود . و سومین پیامد مصرف تولید طیف بسیار گسترده ای از پسماندهای خطرناک و غیر خطرناک و همچنین آلودگی منابع آب ، خاک و هوا بوسیله پساب آلوده صنایع ، انتشار آلاینده های گازی در جو زمین و ... می باشد که می تواند اثرات بسیار زیانبار و مخربی به همراه داشته باشد .

آلاینده های ناشی از احتراق و افزایش غلظت دی اكسیدكربن در اتمسفر و پیامدهای آن، جهان را باتغییرات برگشت ناپذیر وتهدید آمیزی مواجه ساخته است. افزایش دمای كره زمین، تغییرات آب وهوایی ، بالا آمدن سطح دریاها و درنهایت، تشدید منازعات بین المللی، از جمله این پیامدها محسوب می شوند.

 بنابریاین اصلاح الگوی مصرف علاوه براین كه بر مصرف بهینه و هدفمند تاكید دارد بر تغییر الگوی مصرف بدین معنی كه نوع انرژی مصرفی نیز باید تغییر كند تاكید دارد . به غیر از سوختهای فسیلی که اکنون عمده انرژی مورد نیاز بشر را تامین می نماید ، انرژی های دیگری نیز هستند که امکان مهار و بهره برداری از آنها وجود دارد . زیرا یكی از نتایج مصرف ایجاد آلودگی زیست محیطی بر اثر انتشار گازهای ناشی از احتراق سوختهای فسیلی است . اگر انرژی های نو كه به انرژی های پاك نیز معروف هستند جایگزین سوختهای فسیلی گردند ( میزان افزایش مصرف انرژی بوسیله انرژی های نو تامین گردد ) یكی از اثرات زیانبار رشد مصرف گرایی كه همان آلودگی زیست محیطی است تا اندازه ای کنترل خواهد شد .

با توجه به افزایش سالیانه میزان مصرف انرژی در جهان بدلیل افزایش سطح رفاه و رشد و پیشرفت تکنولوژی در جوامع مختلف و بدنبال آن افزایش انتشار آلاینده ها بخصوص گاز دی اکسید کربن دانشمندان پیش بینی می کنند ، در صورتی که بشر بطور مناسبی از انرژی های نو بهره نبرد در آینده زمین با تغییرات خسارتباربیشتر و شدیدتری مواجه خواهد شد . برای درک بهتر این موضوع ابتدا لازم است با سوختهای فسیلی و اثرات زیست محیطی مصرف آنها بیشتر آشنا شویم .

 سوختهای فسیلی :

 سوختهای فسیلی سوختهایی هستند كه از منابع طبیعی غیر تجدید شونده تشكیل می شوند . این سوختها بر اثر تجزیه بی هوازی ارگانیسمهای مرده ای كه در زیر زمین دفن شده اند بوجود می آیند . سن ارگانیسمهایی كه سوختهای فسیلی از آنها منتج شده اند میلیونها سال است . برخی از آنها بیش از 650 میلیون سال در زیر زمین مانده اند . این سوختها دارای درصد بالایی از كربن و هیدروكربن می باشند . سوختهای فسیلی به سه شكل گاز ، مایع و جامد وجود دارند . گازها مثل متان و مایعات مثل نفت خام فرار بوده و دارای زنجیره كربن كوتاه و نیمه بلند هستند . شكل جامد آنها زغال سنگ می باشد كه غنی از كربن بوده و غیرفرار می باشد .

 این سوختها بر اثر فشرده شدن جسد و یا لاشه گیاهان و حیواناتی كه مرده اند و میلیونها سال زیر زمین باقی مانده اند شكل گرفته اند . در سال 2007 میلادی سهم منابع فسیلی 4/86 درصد از كل مصرف انرژی جهان برآورد شده است كه ازاین میزان 36% نفت خام ، 4/27% زغال سنگ و 23% مربوط به گاز طبیعی است . سهم منابع غیر فسیلی در سال 2006 شامل برق آبی 3/6% انرژی هسته ای 5/8% و « ژئوترمال ، خورشیدی جذرومد ، باد و ضایعات چوب » 9/0% برآورد شده است . همچنین پیش بینی می شود كه مصرف انرژی در جهان سالانه 3/2% رشد داشته باشد . سوختهای فسیلی غیر تجدید شونده اند زیرا آنها به میلیونها سال زمان نیاز دارند تا تشكیل شوند و ذخایر آنها بسیار سریعتر از آنكه دوباره تشكیل شوند تهی می شوند .

 احتراق سوختهای فسیلی سالیانه 5/5 میلیارد تن دی اكسید كربن تولید می نمایند . پروسه های طبیعی فقط قادرند نصف این مقدار را جذب نمایند . بنابراین سالیانه حدود 75/2 میلیارد تن بر دی اكسید كربن اتمسفر افزوده می شود .

 اثرات زیست محیطی :

 در ایالات متحده امریكا بیش از 90% انتشار گازهای گل خانه ای مربوط به احتراق سوختهای فسیلی است . احتراق سوختهای فسیلی علاوه بر انتشار گاز دی اكسید كربن آلاینده های دیگری نظیر اكسید های نیتروژن ، دی اكسید گوگرد ، تركیبات آلی فرار و فلزات سنگین نیز منتشر می نمایند . مصرف برق در بخشهای صنعتی ، تجاری و خانگی سهم بسیار زیادی در انتشار آلایندها دارد . مولدهای برق باعث انتشار دی اكسید گوگرد و اكسیدهای نیتروژن در جو می شوند كه موجب ایجاد مه دود ، بارانهای اسیدی و مواد معلق بسیار ریز می شوند . همچنین دی اكسید كربن منتشر شده از دودكشهای صنایع ، خودرو ها و مصارف خانگی باعث ایجاد گرمایش جهانی می گردد كه خود باعث ایجاد تغییرات گسترده آب و هوایی و آب شدن یخهای قطبی می گردد . علاوه بر آن صنایع پالیش نفت و گاز اثرات قابل توجهی بروی آب و خاك دارند

بارانهای اسیدی ناشی از انتشار اكسیدهای نیتروژن و اكسیدهای گوگرد موجب اثرات نامطلوب بر بناهای تاریخی ، مجسمه ها ، از بین رفتن نمای منازل و وسایل نقلیه می شوند و همچنین اثرات بسیار مضری بروی اكوسیستمهای دریایی و خشكی دارند . همچنین سوختهای فسیلی محتوی مواد رادیو اكتیو بویژه اورانیوم و توریوم می باشند كه در اتمسفر آزاد می گردند . در سال 2000 میلادی 12000 تن توریوم و 5000 تن اورانیوم در سرارسر جهان بر اثر احتراق زغال سنگ آزاد شده است . همچنین سوزاندن زغال سنگ موجب رها شدن رسوبات خاكستری و خاكسترهای معلق می شود .

 روشهای استخراج زغال سنگ مخصوصا برداشت در كوه بوسیله انفجار اثرات منفی بروی محیط زیست می گذارد . حفاری جهت استخراج نفت خام در دریا برای گونه های آبزی خطرناك می باشد . همچنین پالایشگاه های نفت و گاز اثرات منفی زیادی بروی محیط زیست می گذارند و موجب آلودگی آب ، خاك و هوا می گردند . پسابهای صنعتی پالایشگاه هامی توانند بسیار خطرناك باشند زیرا این پسابها مقادیر زیادی فلزات سنگین نیز می توانند همراه خود اشته باشند .

 عمده تغییرات آب وهوایی و زیست محیطی در جهان در سال های اخیر بر اثر مصرف سوختهای فسیلی را می توان به شرح زیر خلاصه كرد:

* میزان انتشارCO2 در، 200 سال گذشته 31 درصد افزایش یافته است.

\* میزان انتشارCH4 از سال 1800 به دو برابر افزایش یافته است.

* دمای سطحی كره زمین در قرن گذشته نسبت به متوسط، 14 درجه سانتی گراد معمول، از 4/0تا 8/0 درجه افزایش یافته است.

* دهه 1990 به احتمال زیاد گرم ترین دهه در 100 سال گذشته بوده است.

* تعداد روزهای سرد سال، تقریباً برای تمام نواحی زمین درقرن گذشته كاهش یافته است.

* نزولات جوی درنیمكره شمالی، 5 تا 10 درصد افزایش یافته است، هرچند در نواحی خشك (به خصوص آفریقای شمالی وغربی)، این روند معكوس بوده است.

* در اثر افزایش نزولات جوی در عرصه های جغرافیایی میانی و بالا شاهد سیل وطوفان های عظیم بوده ایم.

* در قرن گذشته، سطح آب های آزاد دریاها در جهان به طور متوسط سالانه 1 الی 2 میلی متر افزایش یافته است.

* از دهه 1950 تاكنون، در تابستان یخ های دریای شمال تا 40 درصد نازك تر و 10 تا 15 درصد كم عرض تر شده اند.

* پدیده ال.نی.نو، به كرات و به طور شدیدتر و پایدارتری اتفاق افتاده است.

* فصل رویش تا حدود 1 تا 4 روز در هر دهه، در عرض 40 سال گذشته طولانی تر شده اند.

 * پرندگان، گیاهان، حشرات وماهیان به طرف قطب ها وعرض های بالاتر تغییر مكان داده اند.

 پیامدهای مصرف :

1-    تهی شدن منابع :

 منابع طبیعی به منابع تجدید شونده و غیر تجدید شونده تقسیم می شوند . ذخایر غیر تجدید شونده میزان مشخصی دارند . مثلاً یک منبع گاز به میزان مشخصی گاز دارد و به هر مقدار که از آن برداشت شود ، به همان اندازه از ذخایرش کاسته خواهد شد . تا اینکه بر اثر تداوم برداشت از آن منبع بالاخره ذخایر آن پایان می یابد . اگر از ذخایر برداشت شده استفاده بی رویه شود منابع سریعتر از آنچه که باید تهی خواهد شد . این وضعیت در مورد منابع تجدید شونده نیز صدق می کند . در صورتی که از منابع تجدید شونده نیز برداشت بی رویه گردد این خطر وجود دارد که این منابع نیز تبدیل به منابع غیر تجدید شونده شده و به شکلی تهی گردند که دیگر قابلیت برداشت از آنها فراهم نباشد . به عنوان مثال آنچه که در سالهای اخیر در مورد منابع آب اتفاق افتاده است ناشی از برداشت بی رویه و عدم مدیریت صحیح منابع آب می باشد. متاسفانه بدلیل سوء مدیریت ها و عدم فرهنگسازی مناسب در مورد مصرف بهینه آب میزان برداشت از سفره های زیر زمینی آب بسیار بیشتر از ظرفیت سفرهاست و این امر موجب شده است که در بسیاری از مناطق ما شاهد بحران آب باشیم . مصرف انواع مختلف کالاها نیز به همین صورت منابع و ذخایر طبیعی را تحت فشار قرار می دهند . برق یکی از حاملهای انرژی است که در اقصا نقاط دنیا مورد استفاده قرار می گیرد و امروز ضرورت انکارناپذیر در زندگی بشر دارد و بطور فزاینده ای نیز وابسته به سوختهای فسیلی است . خوب است بدانیم مصرف برق در قسمت خانگی در کشور ما بیش از سه برابر کشورهای پیشرفته دنیاست . و با توجه به وابستگی شدید تولید برق به سوختهای فسیلی مصرف بیش از اندازه برق موجب می شود که ذخایر سوختهای فسیلی تحت فشار بیشتری قرار گیرد . و این زخایر ارزشمند سریعتر از آنچه که پیش بینی شده است ، خالی خواهد شد . این نکته نیز باید مورد توجه قرار گیرد که ذخایر زیر زمینی نفت و گاز با ارزش تر از آن هستند که ما بخواهیم با سوزاندن ، آنها را به هدر دهیم .

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده توسط آذین صالحی نژاد در دوشنبه بیست و هفتم تیر 1390 و ساعت 10:44 |

 

اهمیت اقتصادی و کاربردی جلبکهای دریایی جلبکهای میکروسکوپی ( ریز جلبکها ) از قدیمی ترین ساکنان اقیانوسها و آبهای شیرین می باشند، خلقت آنها به میلیارد ها سال قبل از تاریخ حیات بشر بر می گردد.

 

اهمیت اقتصادی و کاربردی جلبک های میکروسکوپی

 اهمیت اقتصادی و کاربردی جلبکهای دریایی جلبکهای میکروسکوپی ( ریز جلبکها ) از قدیمی ترین ساکنان اقیانوسها و آبهای شیرین می باشند، خلقت آنها  به میلیارد ها سال قبل از تاریخ حیات بشر بر می گردد.

● مقدمه

جلبکهای میکروسکوپی ( ریز جلبکها ) از قدیمی ترین ساکنان اقیانوسها و آبهای شیرین می باشند، خلقت آنها نه تنها به میلیارد ها سال قبل از تاریخ حیات بشر بر می گردد، بلکه پیش از تمامی گونه های جانوری و گیاهی می زیسته اند و هم اکنون در طبیعت پیرامون ما وجود داشته و نقش بسیار مهم و کلیدی را در اکوسیستم ایفا نموده و در دسترس می باشند ( جلیلی ۱۳۸۶). جلبکها در آبهای سطحی در جاهایی که نور خورشید وجود دارد رشد می کنند. بیشتر آنها توسط قلابهایی به کف اقیانوس یا صخره ها محکم چسبیده اند.

جلبکها متشکل از سه گروه قرمز، قهوه ای و سبز هستند. امروزه جلبک کلرلا ولگاریس به شکل پودر در مواد غذایی خمیری نظیر نان، کیک، بیسکوئیت و ماکارونی و همراه با ماست، شیر، بستنی و غیره کاربرد دارد .کلرلا به شکل قرص و کپسول به میزان ۱۰ تا ۳ گرم در روز در انسان مصرف جهانی داشته و برای دام، طیور و آبزیان به عنوان مکمل غذایی با خواص عدیده مصرف می گردد. دیواره سلولی کلرلا قابلیت جذب و دفع فلزات سنگین، سموم شیمیایی و برخی سموم پایدار را داراست. جلبکهای دریایی یا Seaweed یا Macroalgae به لحاظ اهمیتی که در جهان دارند، تخمین زده می شود که کل تولید محصولات متنوع آنها معادل ۶ ـ ۵/۵ میلیارد دلار آمریکا در سال باشد(FAO)، که حدود ۵ میلیارد دلار آمریکا به بخش فرآورده های غذایی و خوراک انسانی اختصاص می یابد و مابقی آن را کود و افزودنی های خوراک دام تشکیل می دهند.

استفاده های صنعتی آن تقریبا ۸ ـ ۵/۷ میلیون تن (وزن تر جلبک استحصالی از دریا یا پرورشی) در سال است. برداشت تجاری آن در ۳۵ کشور جهان از نیمکره شمالی تا جنوبی، در آبهای سرد، معتدل تا تروپیکال صورت می گیرد. در ایران جلبک های دریایی در سواحل جنوبی کشور بویژه در سواحل سیستان و بلوچستان ( چابهار ) فراوان یافت می شوند که بر اساس تقسیم بندی گیاه شناسان از هر سه گروه جلبک های سبز یا کلروفیت، جلبک های قهوه ای یا فیتوفیت و جلبک های قرمز یا رودوفیت در این منطقه وجود دارند. کشور چین یکی از بزرگترین تولید کنندگان جلبکهای خوراکی در دنیا بوده که سالانه حدود ۵ میلیون تن برداشت می کند، بطوریکه در سال ۱۹۹۹، برداشت لامیناریای آن حدود ۵/۴ میلیون تن بوده و در حال حاضر نه تنها خود کفا بوده، بلکه یکی از بزرگترین صادر کننده لامیناریا بوده است. کشورهایی نظیر ژاپن، تایوان، کره و ... نیز مدت طولانی است که در زمینه برداشت از دریا و پرورش فعالیت دارند و هر ساله میلیونها دلار ارز از تولید و صادرات آن بصورت خام یا بصورت عمل آوری شده، بدست می آورند. امروزه نیز جلبک شناسان در کشورهای مختلف، در کنار تحقیقات زیستی خود دربارۀ جلبکها، به دنبال کشف خواص مفید و روشهای استفاده اقتصادی از آنها هستند . میکروآلگ ها برای مصارف گوناگون بصورت صنعتی تولید می شوند. تعدادی از آنها در مقیاس وسیع تولید و به عنوان غذای سالم منبع ویتامین و مواد معدنی در غذای انسان و خوراک دام، پرورش آبزیان و برای تصفیه بیولوژیک آبهای صنعتی بکار می روند.

استفاده های مفید از جلبکها

0)جلبکها به عنوان غذای انسان

1)
ژاپن اولین کشوری که روش صنعتی کشت و پرورش جلبک را ابداع کرد. تنها در سال ۱۹۹۵ در ژاپن ۲۲۰۰۰۰ تن جلبک بصورت غذای انسان مصرف شده است. استفاده از جلبک های دریایی بعنوان غذای جایگزین حاوی کمی پروتئین، تمام اسیدآمینه ضروری، ویتامین ها، مواد معدنی، اسیدهای چرب غیراشباع با چند پیوند دوگانه مانند آراشیدونیک اسید، ایکوساپنتئنویک اسید و دوکوسوهگزائینویک اسید هستند. حدود ۶۰% تا ۷۰% وزن خشک اسپیرولینا پروتئین می باشد. امروزه از اسپیرولینا در کلوچه ها، نانها، سالاد و سوپ استفاده می نمایند و در کشورهای اروپایی برای بهبود رژیم غذایی قرصهای اسپیرولینا بصورت روزانه مصرف می شود. مصارف انسانی ترکیباتی همچون لامینارین و فوکوایدان ها متابولیت های ثانویه استخراج شده از جلبک ها (مانند ترکیبات هالوژنه)، عصاره های برگرفته از برخی جلبک های قرمز، آنزیم سوپراکسید دیسموتاز، هالوپرواکسیدازها می باشند. استفاده از جلبکها برای تغذیه انسان سابقۀ طولانی دارد و به سالهای قبل از میلاد می رسد. طی قحطی بزرگی که در اواسط قرن نوزدهم در انگلستان بر اثر آلودگی قارچی سیب زمینی رخ داد، یک نوع جلبک قرمز دریایی جایگزین مهمی برای محصولات سیب زمینی شد. امروزه نیز در بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی، به ویژه در کشورهایی که دارای سواحل طولانی با دریاهای آزاد هستند، به شکلهای مختلفی از جلبکها به منظور تغذیه استفاده می شود. مشتقات اسید آلژنیک همچنین در تهیه سوپ، خامه و سس و دیگر مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرند. با توجه به رشد جمعیت و کمبود منابع کشاورزی در خشکی، این روشها می تواند به استفادۀ بهینه از منابع کمک نماید. در بخشهای مختلف جهان بیش از یکصد نوع جلبک که عمدتاً از جلبکهای قهوه ای و قرمز هستند به عنوان غذا استفاده می شوند. تعداد اندکی از جلبکهای سبز نیز که مواد معدنی، ویتامین، قند و پروتئین بالایی دارند، به این منظور مورد استفاده قرار می گیرند. برخی جلبکهای غذایی مهم عبارت اند از :

- از جلبکهای قهوه ای جنسهای لامیناریا، سارگاسوم و آلاریا معروفند. در ژاپن غذاهای خاصی از لامیناریا و آلاریا تهیه می شود. در آمریکای جنوبی، نوعی جلبک قهوه ای را جمع آوری کرده و پس از خشک کردن و نمک زدن، به تدریج به مصرف تغذیه می رسانند. جلبکهای قهوه ای در حدود ۱۵٪ پروتئین، ۱۷ نوع اسید آمینه، ۵۶/۱٪ چربی و ۵۷٪ کربوهیدرات دارند. به علاوه، مقادیر مناسبی از مواد معدنی، کاروتن و برخی مواد دیگر را دارا می باشند.

- از جلبکهای قرمز جنسهای پورفیرا و کوندروس معروفند. پورفیرا از مهمترین جلبکهای قرمز است که توسط انسان به عنوان غذا مورد استفاده قرار می گیرد. در کشورهای ژاپن، اسکاتلند، انگلستان و آمریکا، با این جلبکها غذاهای محلی خاصی تهیه می کنند. در ژاپن سالانه مقادیر زیادی از این جلبک را به طور انبوه پرورش می دهند. روش مرسوم در ژاپن اینست که بخشهایی از ساحل را در ماههای اکتبر تا نوامبر به وسیلۀ فرو کردن نی های بامبو، محصور می کنند و سپس با استفاده از تورهای نایلونی یا الیاف گیاهی، بستر کشت جلبک پورفیرا را فراهم می سازند. استفاده از پورفیرا در ژاپن قدمتی ۳۰۰ ساله دارد و کشت انبوه آن سالانه درآمد هنگفتی را برای کشور ایجاد می نماید. در ژاپن به تنهایی حدود ۳۰ هزار تن پورفیرا در سال مصرف می شود. جلبک پورفیرا غنی از ویتامینهای D ,C ,B ,A و E است و مقدار قابل توجهی پرئتئین دارد.

هر ۱۰۰ گرم پورفیرا به طور میانگین ۴/۱۱ گرم آب، ۶/۳۵ گرم پروتئین، ۷/۰ گرم چربی، ۳/۴۴ گرم کربو هیدرات و ۸ گرم مواد معدنی دارد. جلبک قرمز کوندروس به مقدار زیادی در آمریکا و اروپا به مصرف می رسد.

- از جلبکهای سبز، جنسهای اولوا و کلرلا معروفند. از اولوا که به خاطر شباهت پهنک آن به برگ گاهوی دریایی شهرت دارد، برای تهیه سالاد و سوپ استفاده می شود. یک گونۀ معروف آن Ulva lactuca است.

کلرلا از جلبکهای تک یاخته ای آبهای شیرین است و به راحتی به صورت انبوه کشت می شود. در کشور کوچک تایوان سالانه بیش از ۱۵۰۰ تن پودر جلبک کلرلا تولید می گردد. این جلبک در حدود ۳۰٪ پروتئین، ۱۵٪ چربی، ۳۰٪ کربوهیدرات و ۵ ٪ مواد معدنی دارد و در شرایط مناسب تا ۵۰٪ وزن خشک این جلبک را پروتئین و ۵/۸٪ آن را چربی ها تشکیل می دهند. پروتئینهای کلرلا تمام اسیدهای امینه ضروری را دارا هستند، از این رو در مسافرتهای فضایی به عنوان فضایی به عنوان غذا مورد استفاده قرار می گیرند. برای تأمین غذای فضا نوردان در مسافرتهای طولانی، دانشمندان با استفاده از کلرلا، یک چرخه اکولوژیک طراحی کرده اند. میکروجلبکها با همه امتیازات برجسته، ارزنده ترین ماده زیستی روی کره زمین محسوب می شوند. آنها پایه و اساس زنجیره غذایی بوده و از قدرت تکثیر بالایی برخوردارند.

۲) جلبکها به عنوان علوفه و مکمل غذایی برای دام و طیور و آبزیان

استفاده از آرد جلبک در غذای دام و آبزیان، اولین بار در سال ۱۹۶۰ در کشور نروژ بوده است که آن هم از جلبکهای قهوه ای،

خشک و آسیاب شده تهیه شده که تقریبا از هر ۵۰ هزار تن جلبک تر برداشت شده، حدود ۱۰ هزار تن آرد جلبک بدست می آید که ارزش دلاری آن ۵ میلیون دلار آمریکا می باشد. در برخی از کشورهای آسیایی مثل ژاپن ، چین و برخی از کشورهای اروپایی مثل فرانسه ، فنلاند ، اسکاتلند و نیوزلند ، از جلبکهای دریایی به ویژه جلبکهای قهوه ای برای خوراک حیوانات اهلی استفاده می کنند. در اسکاتلند، جلبکهای قهوه ای سارگاسوم، فوکوس و لارمینا بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند. در فنلاند از لامیناریا و آلاریا استفاده می شود. از ماکروسیس تیس نیز برای تغذیه دامهای اهلی استفاده می شود، زیرا سرشار از ویتامین A و E است.

استفاده از جلبکها به عنوان علوفه، تا ۱۰٪ تولید شیر را افزایش می دهند، بدون اینکه هیچ تغییری در مزه و طعم آن ایجاد نماید . مقدار چربی و کرۀ شیر نیز افزایش می یابد. Rosowskii در سال ۱۹۸۹ بیان کرد که از ۲۰ گونه جلبک، فقط ۴ گونه باعث القای بلوغ آرتمیا شدند. نتایج تحقیقات مخدومی و همکاران (۱۳۸۱) نشان داد که پرورش آرتمیای دریاچه اینچه با تغذیه تک گونه ای از جلبک سبز و جلبک سبز آبی باعث القاء بلوغ می گردد. جلبکهای ریز در تمامی مراحل رشد دوکفه ایها، مراحل لاروی بعضی از سخت پوستان و ماهیان پروشی مصرف می گردند. جلبکهای فوق توسط زئوپلانکتونهایی نظیر روتیفرها و آرتمیا مصرف می گردند که بعنوان غذای زنده مناسبی در اغلب مراحل پرورشی آبزیان بکار برده می شوند ((Brown et al, ۱۹۸۹ .

جلبک کلرلا ولگاریس در صنعت دام، طیور و آبزیان نقش مهمی را ایفا می کند. همچنین بعنوان داروی جایگزین آنتی بیوتیک مورد استفاده در این صنایع کاربرد های وسیعی دارد. مواد معدنی و ویتامینهای زیادی که در جلبکهای دریایی وجود دارد، استفاده از آنها را در صنعت مرغداری افزایش داده است. زردۀ تخم مرغ بعد از تغذیه مرغ با جلبکهای دریایی، دارای ید و کاروتن بیشتری است. به علاوه، مرغهایی که با جلبک تغذیه می شوند در دفعات بیشتری تخم گذاری می کنند و به دلیل خوابیدن بیشتر روی تخمها ، جوجه بیشتری نیز تولید می نمایند.

جلبک ها به عنوان یک منبع غذایی برای ماهیان، پستانداران و دیگر جانوران از اهمیت ویژه ای برخوردارند. وابستگی انسان به ماهی و سایر جانوران آبزی برای تکمیل خوراک خود واقعیتی است که بر کسی پوشیده نیست. بنابراین جلبک ها به طور غیر مستقیم ارزش بسیار ارزنده ای برای انسان ها دارند. الف) در ایالات متحده آمریکا و ژاپن و در بسیاری از نواحی دیگر جلبکهایی نظیر: Fucus, Ascophyllum, Sargassum, Laminaria به عنوان غذای حیوانات مصرف می شوند. ب) مرغهایی که به غذایشان جلبک های آسکوفیلوم و فوکوس افزوده می شود، تخم مرغهایی را تولید می کنند که غنی از ید می باشند. پ) در مواقعی که جلبکهای دریایی به غذای دامها افزوده می شوند آنها شیرهای پرچربی تولید می نمایند.

ج) غذاهای تجاری و وارداتی که خاص دامها و به خصوص گوسفند ساخته می شوند غالباً حاوی لامیناریا، آسکوفیلوم و فوکوس می باشند. ح) کلپ عظیم الجثه قهوه ای (Macrocystis) در غذای دامهای بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد. به علت این که غنی از ویتامین A و E می باشد (هرمزدیار، کیانمهر ۱۳۸۱). استفاده از ریزجلبک ها در آبزی پروری میکرو الگ ها را در تغذیه لارو آبزیان پرورشی از قبیل برخی ماهیان، عمده نرمتنان و سخت پوستان پرورشی و نیز در پرورش زئوپلانکتونهای پرورشی مورد استفاده در آبزی پروری ( غذای زنده مثل دافنی، روتیفر و..) بکار می برند. کاربرد ریزجلبکها در پرورش دو کفه ای ها برای پرورش دوکفه ایها معمولاً از چند گونه ریزجلبک به طور ترکیبی استفاده می شود تا اینکه تمام نیازهای جانور تامین گردد. عمدتاً شامل

Iso chrysis galbara (خانواده ی T. Iso) و farlova lutheri و Chaetoceros calcitrans می باشد. البته گونه های دیگری نیز در این زمینه کاربرد دارد. در پرورش دوکفه ایها Abalone از دیاتومه ها مثل Nitzschia.وNavicula استفاده می شود. Barsanti.L, ۲۰۰۶)). کاربرد جلبک ها در تغذیه سخت پوستان در پرورش میگو از دیاتومه های Chaetoceros spp , Skeletonema spp استفاده می شود. در پرورش روتیفر نیز از گونه های Isochrysis sp, P.lutheri,T.suecia , Nannochloropsis spp استفاده می شود.گونه های دیگری که ارزش غذایی برای تغذیه لارو سخت پوستان دارند شامل :C.calcitrans, Cmuelleri, P.lutheri T. suecica, برخی از ماهیها فقط از دیاتومه ها تغذیه می کنند. یک نوع ماهی، تنها از جلبکهای سبز آبی و سبز برای تغذیه استفاده می نماید. جلبکهای دریایی منبع خوبی برای تامین کبالت هستند. میزان کبالت این جلبکها حدود ۱۰ برابر بیشتر از گیاهان تیره گندم است. کبالت از عناصر معدنی ضروری در رژیم غذایی موجودات به شمار می رود. افزایش کود جلبکی باعث افزایش مقدار پروتئین در علف های مرتعی داشته و ر مقدارگوشت دام های تغذیه کننده از این مراتع تاثیر گذار است Chapman and Chapman ۱۹۸۰) و Dawes ۱۹۸۱)

۳) استفاده از جلبکها در کشاورزی

استفاده از جلبک ها بعنوان کود به قرن نوزده بر می گردد که برای اولین بار بوسیله ساحل نشینان و جلبکهای قهوه ای مورد استفاده قرار گرفت. جلبکها بخاطر دارا بودن میزان بالای فیبر از یک طرف نقش مهمی در نرم کردن بافت خاک و حفظ رطوبت و از طرف دیگر بخاطر دارا بودن مواد معدنی و عناصر کمیاب اهمیت دو چندانی دارند. از دیگر زمینه های کاربردی کود های جلبکی است. مطالعات مختلف علمی ثابت کرده است که کارایی این محصولات (فرآورده ها) بطور گسترده ای در علوم و صنعت باغبانی مورد استقبال قرار گرفته است، بطوریکه بعد از استفاده از این فرآورده ها، افزایش محصول، افزایش جذب مواد غذایی خاک، افزایش مقاومت به آفات خاص، افزایش جوانه زنی بذر و مقاومت در مقابل یخ زدگی را در پی داشته است. به هر حال، از زمان پی بردن به چنین خواص کارآمدی در جلبک ها، به نظر می رسد با توجه به پیشرفت کشاورزی و آبزی پروری ارگانیک، بازار روبه رشد فزاینده ای داشته باشد. الف) جنسهایی نظیر Chara, Lithothamnion, Lithophyllum در مزارعی که با فقدان کلسیم روبه رو هستند به کار می روند؛ ب) فوکوس (جلبکهای قهوه ای ) در مزارع ایرلند به عنوان یک کود مورد استفاده قرار می گیرد، از میان جلبک ها نوع سبز مایل به آبی آن ها از اهمیت بیشتری برخوردارند. زیرا آنها قادر به تثبیت نیتروژن اتمسفر به بدنه خود می باشند. جلبکهای دریایی به علت داشتن فسفر، پتاسیم و برخی از عناصر کم مقدار در بسیاری از مناطق ساحلی به عنوان کود بیولوژیکی مورد استفاده قرار می گیرند. برخی از این جلبکها را با مواد آلی دیگر مخلوط می کنند و برای حاصلخیزی خاک به کار می برند و تعدادی دیگر را مستقیماً به زمین کشاورزی اضافه می نمایند و اجازه می دهند به مرور زمان پوسیده و مواد آنها جذب خاک شود. برخی از موارد استفاده از جلبکها به عنوان کود عبارت اند از :

- در مزارع آزمایشی نشان داده شده که افزودن جلبکهای سبز آبی تثبیت کننده ازت هوا به مزارع برنج ، تا ۳۰٪ محصول برنج را افزایش می دهند. این جلبکهای سبز آبی دارای یاخته های ویژه ای برای تثبیت ازت هستند که هتروسیست نام دارند. هتروسیستها عمل تبدیل ازت ملکولی هوا به نیتروژن آمونیاکی را انجام می دهند. مزارع برنج به طور طبیعی محیط مناسبی برای رشد انواع جلبکهای سبز آبی هستند. در یک مطالعه نمونه ای که در مزارع برنج شمال کشورمان انجام شده، حداقل ۱۲ گونه از جلبکهای سبز آبی در یک مزرعه برنج شناسایی شده است. امروزه این جلبکها را به صورت انبوه کشت می دهند و از کود تهیه می کنند که اصطلاحاً به این نوع کودها کود زیستی می گویند. این کودها را به شالیزارهای برنج اضافه می نمایند. مزیت کودهای زیستی نسبت به کودهای حیوانی یا شیمیایی اینست که این کودها به دلیل داشتن فعالیتهای حیاتی و زنده بودن، از بین نمی روند و دائم در حال تکثیر و افزایش هستند و عوارض جانبی کودهای شیمیایی یا حیوانی را نیز ندارند. از برخی از جلبکها مثل کارا برای جبران کمبود کلسیم در مزارع استفاده می شود.

در انگلستان از جلبکها بعنوان کود برای محصولاتی چون سیب زمینی، کلم و سبزیجات استفاده می شود. همچنین گزارش شده است که دادن کود جلبکی به مزارع سیب زمینی باعث می شود قدرت مقابله این گیاه در مقابل بیماری قارچی افزایش یافته و نسبت به بیماریهای ویروسی چون پیچ خوردگی برگ مقاومت پیدا کنند. در مورد گوجه فرنگی دادن کود جلبکی سبب افزایش دوره میوه دهی گوجه فرنگی شده و زمین را از وجود شته ها عاری می سازد ( (Dawes ۱۹۸۰.

در نیوزیلند نیز کاربرد کود های جلبکی بسیار معمول است و بر اساس آزمایشات زمین های حاصلخیز با کود جلبکی به تنهایی بیش از زمین هایی که با کود های شیمیایی ۳۰ درصد پتاس کوددهی شده باشند، محصول می دهند.

در کشورهای هندوستان و سیلان و برزیل از گونه های جلبک Gracilaria و Hypneaبرای کوددهی قهوه و نارگیل استفاده می شود. این جلبکها نیز در سواحل دریایی جنوب کشور ما به وفور یافت می شود. کود های مایع جلبکی تهیه شده از گونه های مختلف جلبکی نیز برای محصولات باغی، زراعی، گلخانه ای و مراتع به کار می روند.

میزان تولید محصول برنج با افزایش جلبکها بیشتر می شود. به ویژه انواع سیانوفیسه ها که قدرت زیست در محیط های زراعی غرقابی را داشته و از طریق تثبیت نیتروژن بوسیله سلولهای تثبیت کننده ویژه خود ازت جوی را تثبیت کرده و در اختیار گیاه قرار می دهد و از این طریق تجربه شده است میزان محصول برنج را تا ۲۰ درصد افزایش می دهد. یکی دیگر از مزیت های مصرف کودهای جلبکی کاهش بیماری های ناشی از کمبود عناصر معدنی است که با مصرف کودهای جلبکی این بیماری ها قابل رفع بوده و برای نمونه می توان به کمبود عناصر منگنز، بور و باریم اشاره کرد. از خواص مفید کاربرد جلبک ها علاوه بر دارا بودن ازت و عناصر معدنی بالا، دارا بودن هورمون های تنظیم کننده رشد در این گیاهان است که برای نمونه می توان به افزایش تندش دانه و افزایش مقاومت نسبت به سرما و آفات اشاره کرد. وجود ترکیبات هورمونی چون اکسین، جیبرلین، فنیل استیک اسید و سیتوکنین در جلبکهای قهوه ای به اثبات رسیده است. وجود هورمون سیتوکنین درجلبک ها سبب تاثیر گذاری در افزایش میزان تولید سیب زمینی می شود. محتوای پروتئین علف های موجود در مراتع نیز با مصرف کود های جلبکی تا ۷/۰ درصد افزایش می یابد. در مورد مرکبات مانند لیمو با دادن کود جلبکی زمان باقی ماندن میوه را بر روی درخت افزایش داده و سبب رسیدگی کامل میوه می شود. همچنین وزن خوشه های موز با کاربرد کود های جلبکی حدود ۵/۱۴ تا ۷/۱۷ افزایش پیدا کرد و در مورد محصولات چون سیب زمینی، ذرت، فلفل، گوجه فرنگی، آناناس و پرتقال نیز تاثیر قابل توجه ای در میزان محصول گذاشته است. مزیت و ویژگی دیگر کود های جلبکی این است که این کودها عاری از بذر علف های هرز و قارچ ها هستند و دارای پتاس زیادی هستند.

Blundeh ۱۹۷۲)). در مورد گیاه سویا افزایش کود جلبکی باعث افزایش مقدار پروتئین محصول می شود. در مورد محصول گوجه فرنگی نیز آزمایشاتی توسط Crouch و Vanstaden در سال ۱۹۹۷ صورت گرفته است که مشخص شده میزان گلدهی و میزان محصول گوجه فرنگی افزایش یافته و زمان رسیدن میوه نیز کاهش یافته است. میزان محصول شلغم نیز در خاکهای ماسه ای با افزودن کود جلبکی در سال های اول و دوم افزایش قابل توجه ای نشان می دهد و در مورد محصولاتی چون توت فرنگی و کشمش نیز به ترتیب حدود (۱۳۳- ۱۹) درصد و (۲۷- ۱۲) درصد گزارش شده است.

کاربرد کود های جلبکی در مراتع سبب افزایش تندش بذر گونه های چون شبدر سفید و نیز دفع نماتدهای ریشه علف های مرتعی می شود. در مورد محصولات باغی چون سیب، خیار و گلهای زینتی نیز سبب کاهش میزان کرم خوردگی می شود. افزایش مقاومت سرمایی و عمر پوسته میوه جاتی مانند گوجه فرنگی، کرفس، مرکبات و هلو نیز از دیگر ویژگی های و ارزش های کاربردی کودهای جلبکی است. هلو های اسپری شده با کودهای جلبکی عمر پوسته میوه آنها چهار برابر افزایش نشان می دهد و اثرات مشابهی نیز بر سیب، زردالو و پرتقال دارد. در مجموع افزایش کود های جلبکی به خاکهای ماسه ای و گچی به میزان زیاد، کیفیت و حاصلخیزی خاک را افزایش می دهند.

- در ایرلند از فوکوس (جلبک قهوه ای) به طور مستقیم به عنوان کود استفاده می شود. افزودن مستقیم برخی از جلبکها به زمین کشاورزی به عنوان کود، نه تنها باعث افزایش محصول می شود، بلکه گیاه را از هجوم حشرات و بیماریها نیز حفظ می کند.

- جلبکها به طور نسبی دارای مقادیر زیادی ازت و پتاسیم هستند که به عنوان کود مورد استفاده قرار می گیرند.

- در برخی از کشورهای پیشرفته، عصارۀ تغلیظ شده جلبکهای دریایی مختلف به عنوان کود مایع در فروشگاهها به فروش می رسد. جلبک ها با قدمتی بالغ بر ۴۰ میلیون سال در مقایسه با دیگر رستنی ها توانسته اند مقام نخست را از نظر تولید انرژی و همچنین مواد تجدیدشونده بویژه در دنیای نانو، کسب کنند. بنابراین با توجه به اهمیت جلبک ها در این زمینه، شایسته است کشاورزی سنتی و صنعتی برای توسعه پایدار فناوری های جدید، نهادینه شوند. جایگاه مناسب برای چنین تحقیقاتی، کشاورزی پیشرفته بویژه در زیربخش های گیاه شناسی با تخصص گیاه شناسی الکترونیک است. بسیاری از موضوعات مهم در گیاه پزشکی مانند تشخیص و شناسایی، پیش آگاهی، مبارزه و مهار، قرنطینه و تا حدودی ترویج، بی شباهت به مفاهیم پلیسی نیستند. از این رو شناخت و همچنین بهره مندی از قابلیت های کم نظیر نانوپلیس های جلبکی برای گیاه پزشکی، امروز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. از سوی دیگر می دانیم که بسیاری از الگوهای فنی در نانوفناوری، مرهون ساختار ظریف، ولی توانمند انواع میلیونی جلبک ها هستند. طراحی، ساخت و تولید ابزار و قطعاتی با دقت مقیاس نانو به طور مصنوعی، فوق العاده دشوار و پرهزینه است، ولی با استفاده از این موجودات که اغلب دیاتوم ها و نانوفیتوپلانکتون ها هستند، ساخت و تولید انواع رایانه ها، ربات ها، ریزتراشه های سیلیکونی در دنیای نانوالکترونیک و زیست حسگرهای هوشمند، متداول است.

از سوی دیگر، صرفه جویی اقتصادی با تاکید بر مصرف بهینه از مواد اولیه دلیل دیگری برای رشد و توسعه چنین فناوری خواهد بود. هم اکنون استفاده از پودر خالص پوسته های سیلیکاتی دیاتوم های ویژه ای برای مبارزه غیرشیمیایی با برخی آفات انباری بویژه در مراکزی نظیر بیمارستان ها و آسایشگاه ها که به هیچ وجه نمی توان از روش های شیمیایی یا بیولوژیکی استفاده کرد، توصیه می شود. چنین آفت کشی با تزیینات بسیار ظریف همچون تیغه های شیشه ای به طور فیزیکی پوست سخت و کیتینی آفات را خراش می دهند و با افزایش گرمای ناشی از تنفس زیاد در نهایت موجب انهدام آنها می شوند. نانوکپسول ها، کاربردهای ارزشمندی را برای گیاه پزشکی نوین به ارمغان آورده اند. دیاتوم ها همچون جعبه های بسیار کوچک و با ساختاری بسیار مقاوم و در عین حال خنثی ، می توانند بهترین حامل سموم شیمیایی قوی باشند. به این طریق هنگام سم پاشی، علاوه بر آن که میزان مصرفی سموم به حداقل ممکن می رسد بلکه به دلیل موضعی و متمرکز بودن تماس با آفات، بسیار موثرتر خواهد بود. چنین موضوعی با توجه به پارامترهای زیست محیطی اعم از محیطهای طبیعی و انسانی نیز از اهمیت خاصی برخوردار است( دادخواهی ۱۳۸۶).

۴) استفاده از جلبکها در پژوهشهای زیستی

جلبکهای مثل کلامیدوموناس، کلرلا و استابولاریا در مطالعات فیزیولوژی، سیتولوژی و ژنتیک بسیار مورد استفاده قرار می گیرند. از جلبک نیتلا برای نشان دادن حرکات سیتوپلاسمی و تجمع یونها استفاده می شود. در تحقیقات فضایی نیز از کلرلا استفاده می گردد. نکته مهم دیگر ارزشی است که آگار برای تهیه محیط های رشد باکتری ها و قارچها دارد و آن مقاوم بودن آگار در برابر باکتری های تبدیل کننده ژل بسته به ژل مایع است، کما این که مصرف آگار در صنایع داروسازی امریکا طی دهه های اخیر چند برابر شده است. بخش دیگری از مصرف آگار نیز در حمل ماهی های آماده (طبخ) است که با مصرف آن می توان از شکستگی ماهی ها در زمان حمل جلوگیری کرد.

۵) استفاده از جلبکها برای تصفیه آب

فاضلابهای شهری حاوی مقادیر زیادی مواد آلی و معدنی است، ولی اکسیژن آن بسیار کم است. یکی از روشهای آسان که در ایستگاه های تصفیه آب برای تصفیه این نوع فاضلابها به کار می رود، ایجاد حوضچه های سیمانی کم عمق و با وسعت زیاد است. رشد جلبکها در این حوضچه ها باعث زیاد شدن و افزایش اکسیژن آن می شود. در اثر افزایش اکسیژن، تعداد میکروارگانیزم هوازی در آب زیاد شده و در نتیجۀ فعالیت آنها، مواد آلی موجود در آب تجزیه می گردد. کاربرد جلبک ها در تصفیه فاضلاب فاضلاب ها میکروارگانیزمهای فاسد و پوسیده را در خود پناه داده و پرورش می دهد. استفاده از جلبک های سبز و کوچک اندام نظیر: Euglena، Chlamydomonas و Chlorellaدر مسیر کانال خروجی مخازن بزرگ و کم عمق فاضلابی (اکسیداسیون فاضلابی) سریع ترین و کم هزینه ترین روشی است که به طور موثر می تواند مواد فاسد و خطرناک را به کود های با ارزش و بدون بو تبدیل کند و همانند کاتالیزور عمل می کند (هرمزدیار، کیانمهر. ۱۳۸۱).

رشد این جلبک ها به عنوان گیاه تصفیه کننده در کانال های فاضلاب ها نیز حائز اهمیت است. این جلبک ها برای انجام فعالیت های متابولیسم خود نیترات ها و فسفات ها را مصرف کرده و با انجام پروسه فتوسنتز، اکسیژن آزاد می کنند و اکسیژن آزاد شده به باکتری های هوازی کمک می کند تا در تجزیه مواد خام فاضلاب ها فعال باشند فاضلاب هایی که عمدتا از ضایعات صنعتی و شهر نشینی ایجاد شده باشند دارای بسیاری از ترکیات آلی و معدنی هستند که در آنها حل شده و به حالت معلق در آمده است. تصفیه چنین فاضلاب هایی غالبا یک امر اکسیژناسیون تلقی می شود. لذا پدیده اکسیژنه نمودن به وسیله جلبکها بسیار متداول است برخی از جلبکها نظیر Scenedesmus ,Euglena ,Chlorella و Chlamydomonasدر این پدیده بسیار موثر واقع می شوند. اکسیژنه نمودن فاضلاب ها به خصوص در توده های کوچک نظیر استخرها ضرورت دارد تا بوی بد از آنها بر طرف گردد. به این ترتیب جلبکها نقش مهمی را در تصفیه فاضلابها به عهده دارند که گاه به صورت طبیعی این پدیده انجام می شود. پروسه فتوسنتز توسط جلبک ها سبب وفور اکسیژن می شود و اکسیژن تولید شده به مصرف میکروارگانیزم ها می رسد که میکروارگانیزم ها مسئولیت تجزیه نمودن بقایای مواد آلی را در فاضلاب ها به عهده دارند.



● نتیجه

امروزه بهره براری از جلبک ها در ابعاد صنعتی، کشاورزی، دارویی و غذایی ابعاد بسیار گسترده ای یافته و تکنولوژی مدرن برای تولید و بهره برداری از جلبک ها در کشور های صنعتی و پیشرفته جهان مورد استفاده قرار می گیرد. جلبکها از تواناترین گیاهان هستند آنها قادرند آب و هوا را پاک کنند، مرغها را چاق تر و سالم تر سازند، رنگ ماهیهای قرمز را قرمزتر کنند و از همه مهمتر انسان را سالم تر سازند. جلبکها قادرند انرژی آینده مورد نیاز بشر را تامین کنند. خوشبختانه در کشور ما نیز بر اثر شرایط جغرافیایی خاص، گسترش جلبک ها آن چنان است که بسیاری از گیاهان تولید کننده مواد اولیه دارویی را داریم و می توانیم با بهره گیری از آن ها از ورود این مواد از خارج جلوگیری کنیم. جلبک های دریایی در سواحل صخره ای جنوب کشور بخصوص سواحل استان سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بوشهر به وفور یافت می شوند و اگر چه سابقه مطالعه در زمینه شناسایی جلبکهای دریایی در سواحل جنوبی به سال ۱۸۴۵ میلادی بر می گردد ولی تا کنون در این فعالیت ها کمتر به جنبه های تجاری و کسب ثروت توجه شده است. طی تحقیقات انجام شده بیش از ۲۵۰ گونه جلبکی در سواحل جنوب کشور شناسایی شده، که بسیاری از گونه ها دارای خواص کاربردی بوده و در سطح جهانی از آنها استفاده می شود ( سهرابی پور ۱۳۸۲).

طبق نتایج، تعدادی از تحقیقات انجام گرفته، کیفیت برخی از مواد به دست آمده از جلبکهای سواحل جنوبی ایران حتی از فرآورده های به دست آمده از سایر کشورها هم بهتر بوده است. درسال ۱۳۷۱ یکصد و هشتاد تن اسیدآلژنیک و املاح و استرهای آن تحت عنوان قرص و گرد خمیر ویژه دهان و دندان جمعا حدود ۵ میلیون دلار واردات به کشور داشته ایم. در حالیکه با بهره گیری از منابع غنی سواحل خلیج چابهار، بوشهر و بندر لنگه ضمن صرفه جویی ارزی فراوان، گامهای بلندی در جهت خودکفایی کشور در این زمینه برداشته خواهد شد. در کشور ما نیز خوشبختانه در سال های اخیر، در کنار پرورش قارچهای خوراکی، کشت انبوه جلبکهای دریایی نیز مورد توجه قرار گرفته است. اخیراً (مرداد ماه ۱۳۸۲) یک مزرعه بزرگ کشت انبوه جلبکهای قرمز، قهوه ای و سبز در سواحل جنوبی ایران افتتاح گردید.

با توجه به تحقیقات انجام شده در زمینه شناسایی و کاربرد جلبک های سواحل جنوبی کشور و با توجه به اثرات متعددی که استفاده از جلبکها دارند، لزوم توجه هر چه بیشتر به شناخت این ذخایر و قابلیت های کاربردی آنها مشخص شده و لازم است در مورد اثرات گونه های جلبکی سواحل جنوب کشور تحقیقات لازم صورت گرفته تا بر اساس آن بتوان به نحو مطلوب بهره برداری بهینه را از این منابع طبیعی ملی انجام داد.


  سایت کشاورزی ( www.keshavarzi.com ) 

 

 

+ نوشته شده توسط آذین صالحی نژاد در شنبه بیست و پنجم تیر 1390 و ساعت 12:54 |

بررسی آلاینده‌های یك نیروگاه

توسعه صنعت‌برق كشور از سال 1346 شروع شده و همچنان ادامه یافته و هم‌اكنون توانسته است پاسخگوی انرژی مورد نیاز بخش‌های مصرف (خانگی- صنعتی و كشاورزی و خدماتی) باشد.

با توجه به افزایش میزان سرانه تولید انرژی برق و افزایش جمعیت سال 1374 نیاز انرژی الكتریكی برای این جعیت معادل 106*82719 كیلووات ساعت بوده و انرژی حرارتی مورد نیاز معادل 106*206800 كیلوكالری خواهد بود كه 90 درصد آن با سوزاندن سوختهای فسیلی به دست خواهد آمد به عبارتی دیگر معادل 22 میلیون تن مازوت برای تأمین كل تولید انرژی سالانه مورد نیاز است.

با توجه به فاكتورهای انتشار آلودگی ناشی از سوخت‌های فسیلی كه هم عملاً‌ اندازه‌گیری و هم بطور تئوری محاسبه شده است مقدار بسیار زیادی ذرات معلق و گازهای دی‌اكسید‌گوگرد و اكسیدهای ازت و هیدروكربورها و دی‌اكسیدكربن و منواكسید كربن در هوای مناطق مختلف كشور تخلیه می‌شود.

مطالعات انجام شده در قالب بررسی اثرات زیست‌محیطی نیروگاههای كشور همان طوری كه در ا ین مقاله ملاحظه خواهد شد نشان داده است كه نیروگاهها با تخلیه آلاینده‌های گازی، ذرات و پسابها باعث آلودگی در محل استقرار شده‌اند لذا جلوگیری و یا كاهش اثرات آلودگی به پیشنهاداتی كه در این گزارش برای رفع آلودگی شده است توجه لازم بعمل آید و برای نیروگاههای جدید و یا توسعه نیروگاههای موجود به منظور حفاظت محیط‌زیست، پیش‌بینی‌های لازم انجام گیرد و گزینه بهینه برای كاهش اثرات نامطلوب انتخاب شود.

نیروگاههای مولد برق و انواع آن

نیروگاهها محل تبدیل انرژی سوخت (شیمیایی) به انرژی الكتریكی است. اساس كار نیروگاههای حرارتی بر تبدیل انرژی حرارتی حاصل از سوخت ذغال‌سنگ- نفت- مازوت- گازوئیل- گاز یا انرژی حرارتی ناشی از فعل و  انفعالات هسته‌ای به انرژی الكتریكی قرار دارد. مخازن نفت خام یا گازهای تولید شده در پالایشگاه و یا در فرآیندهای شیمیایی قابل دسترس است.

انواع سوخت نیروگاههای حرارتی

سوخت گازی

سوخت گازی یكی از تمیزترین نوع سوخت در حال حاضر شناخته شده است این نوع سوخت بصورت گاز طبیعی در مجاورت مخازن نفت خام یا گازهای تولید شده در پالایشگاه و یا در فرآیندهای شیمیایی قابل دسترس است. گاز طبیعی بهترین سوخت، آماده مصرف است كه تركیبی از متان (4CH) به میزان 80 تا 90 درصد و 20 تا 10 درصد بقیه آن عمدتاً ‌اتان و دیگر گازها از جمله پروپان بوتان و نیتروژن است. ناخالص‌هایی مانند دی‌اكسید‌كربن و دی‌هیدروژن سولفور (2(SH و تركیبات آلی سولفور به میزان یك درصد نیز در گاز طبیعی موجود است. گاز مورد مصرف نیروگاهها از طریق لوله‌های گاز تحت فشار به محل نیروگاه انتقال داده می‌شود و پس از تقلیل فشار گاز و عبور از سیكلون‌ها در مجاورت محل مصرف مستقیماً‌به مشغل‌ها منتقل می‌شود.

سوخت مایع

سوخت مایع كه از طریق تقطیر، كراكینگ یا مخلوطی از آنها به دست می‌آید كه نوع سبك آن گازوئیل و نوع نیمه سنگین آن مازوت است مازوت كه یكی از پس‌مانده‌های پالایش نفت است كه دارای پایین‌ترین كیفیت از نظر سوخت و بالاترین درجه در آلوده‌سازی هوا است در حال حاضر 30 تا 40 درصد از تولید پالایشگاه ایران مازوت است. مواد اصلی تشكیل‌دهنده نفت كوره تركیبات پارافنیك، پارافین‌ها (2N-2(CH الفین‌های خطی N2CNH نفتن‌ها (الكانهای حلقوی و تركیبات آروماتیك است گروگرد و خاكستر نیز از مواد زائد موجود در نفت كوره هستند ارزش حرارتی نفت كوره بطور متوسط 9230 كیلوكالری بر كیلوگرم است.

در صورتی كه نفت كوره بیش از 5/0 درصد وزنی سولفور داشته باشد مسائل خوردگی جدی و مشكل رسوب‌گذاری بر صفحات انتقال حرارت را همراه خواهد داشت خاكستر موجود در نفت كوره موجب از بین رفتن مواد نسوز جدارهای كوره خواهد بود.

سیستم‌های اصلی نیروگاههای حرارتی كه از نظر آلوده‌سازی دارای اهمیت هستند:

1- بویلر

بویلر مهمترین قسمت یك نیروگاه بخاری است كه شامل درام‌ها- سوپرهیترها- ری‌هیترها- اكونومایز- تجهیزات كمكی آن، دمنده‌های هوا- گرمكن‌ها- جمع‌كننده خاكستر دی‌سوپرهیتر و ... است. بویلرها بصورت زیر دسته‌بندی می‌شوند.

بویلرها از لحاظ شكل ظاهری و ساختمانی به دو قسمت تقسیم می‌شوند.

بویلرهای بدون پوشش،‌بویلرهای با پوشش كه بیشتر در مناطق سردسیر برای جلوگیری از اتلاف حرارتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ازنظر سیكل آب و بخار بویلرهایی كه بالای نقطه بحرانی و زیر نقطه بحرانی كار می‌كند.

بویلرهای درام دار و بدون دارم

بویلرهای یك بار گذر و چند بار گذر

بویلرهای با گردش آب طبیعی و گردش آب اجباری

از لحاظ محوطه احتراق یك عبور و دو عبوره تحت خلاء و تحت فشار

مشعل‌ها

مشعل‌ها از دو قسمت اصلی تشكیل شده‌اند:

الف- اتمایزر كه سوخت ورودی را توسط بخار یا هوا و با فشار خود سوخت به شكل پودر در‌می‌آید.

ب- تنظیم‌كننده‌های هوا كه هوای لازم برای احتراق را تامین می‌كنند.

قسمت اتمایزر در وسط مشعل قرار گرفته و ثابت‌كننده‌های هوا دور تا دور آن قرار دارند و دارای دمپرهای تنظیم‌كننده هوا به طرف كوره است. دسته‌بندی مشعلها بر اساس سوخت مصرفی به صورت زیر است.

مشعلهای سوخت مایع

اكثر سوخت‌ها در فاز مایع به سختی محترق می‌شوند. بدین علت احتراق باید در فاز بخار صورت گیرد بنابراین اولین وظیفه مشعل ایجاد شرایط تبخیر یا تولید ذرات زیرسوخت مایع است. بطوری كه سوخت به ذرات ریز در حد میكرون تبدیل و به محفظه احتراق پرتاب می‌شوند. بر اساس نحوه پودر كردن سوخت مشعلها به انواع زیر تقسیم‌بندی می‌شوند.

مشعل پودركننده بخار آب

مشعل با پودركننده هوا

مشعل با پودركننده مكانیكی

فن‌ها

فن‌های دمنده هوا- مكنده هوا- فن‌گردش دهنده گاز

پارامترهایی كه در اندازه‌گیری گازهای خروجی از دودكش مهم است به شرح زیر

دمای گاز دودكش FT

این دما در مركز جریان گاز دودكش (مركز فلو) اندازه‌گیری می‌شود در مركز فلو مقداری دی‌اكسید كربن (2(CO و دما ماكزیمم و مقدار اكسیژن مینیمم است.

منواكسید كربن CO

در نیروگاههای گازسوز میزان غلظت گاز منو اكسید كربن توسط سنسور اندازه‌گیری می شود. غلظت CO در گاز دودكش در این نوع نیروگاهها ثابت نیست در رسته‌های مخصوص وجود می‌آیند از این رو پراب mltihol برای اندازه‌گیری و متوسط‌گیری مقدار منواكسیدكربن كه از كانال دودكش عبور می‌كند به كار برده می‌شود.

اكسیدهای نیتروژن

با اندازه‌گیری و كنترل اكسیدهای نیتروژن روش برای كاهش اكسیدهای نیتروژن كه از كوره‌ها در مرحله احتراق خارج می‌شود به دست می‌آید اكسیدهای نیتروژن شامل منواكسید نیتروژن (NO) و دی‌اكسید نیتروژن (2(NO است،‌منواكسید نیتروژن را با دی‌اكسید نیتروژن اندازه‌گیری كرده و جمع آنها معادل NOX خواهد بود.

(2NO+(NOX=NO از آنجایی كه دی‌اكسیدنیتروژن گاز قابل حل در آب است. بنابراین برای تعیین دی‌اكسید نیتروژن باید همواره از گاز دودكش خشك استفاده كرد در غیر این صورت مقدار دی‌اكسید نیتروژن كه در رطوبت تراكم حل نشده اندازه گرفته شود.

اندازه‌گیری 2SO

دی‌اكسیدسولفور موجود در گاز دودكش از سوخت‌های گوگردی از قبیل نفت- ذغال‌سنگ و یا مخلوطی از این سوخت‌ها ناشی می‌شود كه مقدار كمی در آب حل می‌شود. چنانچه دمای گاز تا زیرنقطه شبنم بخار آب تنزل كند احتمال می‌رود كه اسید سولفوریك تولید می‌شود. از این رو دودها در كانال دودكش بالا می‌روند و باعث آلودگی شدید می‌شوند.

به علت قابل حل بودن 2SO در آب باید از گاز دودكش خشك استفاده شود و قبل از اندازه‌گیری گاز را با دستگاه خشك كرد.

در جایی كه غبار در گاز دودكش وجود دارد چون این بخار باعث گرفتگی سنسور 2SO می‌شود باید حتماً‌از فیلتر استفاده كرد سپس اندازه‌گیری شود.

اندازه‌گیری 2CO

دی‌اكسیدكربن موجود در گاز دودكش به عنوان مشخصه‌ای برای كیفیت (راندمان) كوره است حرارت اتلافی گاز دودكش در صورتی كه مقدار 2CO حتی‌الامكان بالا باشد و همچنین میزان هوای اضافی آن اندك باشد. كمترین مقدار خواهد بود هر كدام از سوختها دارای ماكزیمم مقداری برای 2CO موجود در گاز دودكش است كه البته در عمل دست نیافتنی است.

اندازه‌گیری میزان نسبت هوا

اكسیژن مورد نیاز برای احتراق در بویلر توسط هوای احتراق فراهم می‌آید. برای رسیدن به احتراق كامل هوای مورد نیاز واقعی باید از مقدار تئوری آن بیشتر باشد.

راندمان خالص (Net effiqency)

راندمان خالص راندمانی است كه در آنالیز گاز دودكش محاسبه می‌شود. البته هنگامی كه هیچگونه بخار آبی وجود نداشته باشد و حرارت در گاز دودكش محسوس باشد. پس برای محاسبه راندمان خالص باید از مقدار گرمای خالص ایجاد شده توسط سوخت استفاده كرد.

راندمان غیرخالص

راندمانی است كه در آنالیز گاز دودكش محاسبه می‌شود البته در صورتی كه در گاز دودكش حرارت نهایی بخار آب وجود داشته باشد بنابراین برای محاسبه گاز دودكش كه هدر رفته باید از مقدار گرمای غیرخالص ایجاد شده توسط سوخت استفاده شود.

اندازه‌گیری آلاینده‌های هوا در دود خروجی دودكش‌های نیروگاههای سیكل تركیبی

هدف اندازه‌گیری‌ میزان آلاینده‌های موجود در هوای خروجی از دودكشها و مقایسه با استانداردها در جهت ارزیابی كیفیت هوا و در صورت لزوم اتخاذ استراتژی مناسب جهت حذف یا كاهش آلودگی و رساندن حد آلودگی به میزان مجاز در جهت حفظ و صیانت محیط‌زیست پیرامون نیروگاه است.

این سنجش‌ها با هماهنگیهای قبلی با نیروگاه مورد نظر به منظور استقرار سیستم‌های مدیریت كیفیت زیست‌محیطی (14001و مدریت كیفیت ایمنی و بهداشت (ISO صورت پذیرفته است.

شرایط عمومی آماده‌سازی برای نمونه‌برداری

  تاریخ .................................................

مكان: نقاط مورد لزوم كه عبارتند از خروجی‌های بویلر و توربین

زمان: از ساعت 8 صبح لغایت 16 بعدازظهر

دستگاه اندازه‌گیری:

دستگاه اندازه‌گیری گازهای خروجی از دودكش است تستو مدل 350 استفاده شد.

روش كالیبراسیون:

دستگاه سنجش گازهای خروجی از دودكش‌ها كه گواهی كالیبراسیون معمولاً همراه دارد.

منطقه مورد اندازه‌گیری:

با توجه به ارزیابی زیست‌محیطی حاصل از این سنجش‌ها كلیه خروجیهای دودكشها مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفته است.

روش اندازه‌گیری:

پراب اندازه‌گیری در مركز خروجی دودكش فیكس كرده و نتایج آنالیز دریافت شد.

استاندارد مورد استفاده:

دفتر بررسی آلودگی هوا ضوابط و استانداردهای زیست‌محیطی انتشارات حفاظت محیط‌زیست 1382

بحث و نتیجه‌گیری

اندازه‌گیری مواد آلاینده خروجی از دودكش نیروگاه كه میزان آلاینده موجود در محل اندازه‌گیری كه  ارتفاع آخر دودكش است با استانداردهای خروجی از دودكش كارخانجات و  كارگاههای صنعتی مطابقت داشته و در شرایط قابل قبول قرار داشت.

شرح تفصیلی تحلیل و نتایج اندازه‌گیری

دود خروجی از دودكش نیروگاه نشان می‌دهد كه احتراق در این نیروگاه كامل بوده و در خروجی دودكش بویلر آنچه كه وارد محیط‌زیست می‌شود در حد استاندارد است. از نظر آلاینده‌های دیگر همچنین 2CO و 2SO و NOX نیز میزان اندازه‌گیری شده پایین‌تر از حد مجاز مطابق با استاندارد محیط‌زیست بوده و از این نظر خطر آلودگی محیط‌زیست را به همراه ندارد. لازم به توضیح است بطور معمول نیروگاه گازسوز است آلاینده‌ 2SO زمانی‌ كه گازسوز است در دود خروجی مقدار 2SO بین PPM4-12 مشاهده می‌شود.

ولی زمانی كه سوخت به گازوئیل تغییر پیدا می‌كند مقدار 2SO  به PPm96-102 می‌رسد اگر چه از حد استاندار PPm 800 خیلی پایین‌تر است ولی چرخش هوا و رطوبت موجود در هوا باعث می‌شود مقدار 2SO در نقاط مختلف نیروگاه پخش شود و اثرات جانبی بجا بگذارد. لذا حتی‌المقدور از سوخت مایع نباید استفاده كرد. مصرف زیادتر از حد گازوئیل می‌تواند موجب افزایش 2SO  احتمالاً‌عدم انطباق با شرایط استاندارد را به دنبال داشته باشد. لذا پیشنهاد می‌شود ضمن كنترل میزان مصرف گازوئیل هر از گاه آنالیز سوخت مصرفی در نیروگاه انجام گیرد.

برای پیشگیری از مسائل آلودگی در نیروگاهها اعمال مدیریت در كنترل آلودگی هوا به شرح زیر است:

1- تغییر در شرایط كار و تجهیزات و احتراق و سیستم كنترل مشعلها

2- احتراق با هوای اضافی اپتیمم به منظور كاهش CO و NOX

3- تغییر شرایط سوخت با روش گردش مجدد گاز دودكش

4- بكارگیری تكنیك‌های جریان (كنترل اختلاط هوا و سوخت)

5- استفاده از مشعل‌های LNB با میزان كم‌آلودگی NOX

6- قابل توجه كه در فصول مختلف سال اندازه‌گیری‌های یكسان نخواهد بود.

 

 

+ نوشته شده توسط آذین صالحی نژاد در شنبه بیست و پنجم تیر 1390 و ساعت 12:52 |

ورمي كمپوست چيست؟

طرح Vermi compost   تغذیه کرمهای قرمز حلقوی بارانی موسوم به Eisenia Foetida از مواد آلی پسماندهای آشپزخانه بوده و محصول این فرایند کود آلی بوده است که یکی از غنی ترین کودهای شناخته شده در دنیا می باشد. از مزایای این کود می توان به موارد ذیل اشاره نمود 
 

- سبک و فاقد هرگونه بو

- عاری از علفهای هرز

- حاوی میکروارگانیسمهای هوازی مفید مانند ازتوباکتریها

- بالا بودن میزان عناصر اصلی غذایی در مقایسه با سایر کودهای آلی

- دارا بودن عناصر میکرو مانند  آهن ، روی ، مس و منگنز

- دارا بودن مواد محرکه رشد گیاهی نظیر ویتامینها  به ویژه ویتامین ب 12

- قابلیت بالای نگهداری آب و مواد غذایی

- فرآوری آسان و سریع تر از بیوکمپوست

- عاری از باکتریهای غیر هوازی ، قارچها و میکروارگانیسم های پاتوژن

- اصلاح کننده خصوصیات فیزیکوشیمیایی و بیولوژیکی خاک

- وجود عناصر ازت، فسفر ، پتاسیم ، کلسیم ، آهن ، روی ، مس و منگنر

- استفاده از ورمی کمپوست در تهیه چای کمپوست

بیوکمپوست :

نتیجه فرایند میکروارگانیسم ها بطور نیمه هوازی در دما و رطوبت مناسب بوسیله انباشتن مواد آلی از قبیل انواع پسماند های سبزیجات ، میوه ها ، ضایعات گلفروشی ها و برگ درختان که در حال حاضر بطور جداگانه از مبدا جداسازی و در حال تبدیل به کود آلی در مـــحل سایــت برمشور می باشد.

از مزایای این محصول می توان به موارد زیر اشاره کرد :

- یکدست بودن محصول

- عاری بودن از هر نوع مواد زائد جامد

ورمی کمپوست

برای حفظ گیاهان ، نگهداری گلخانه ها ، گسترش مزارع و درختان میوه نیازمند مواد آلی می باشیم. سالها تلاش و مطالعه کردیم و پس از انجام مراحل تحقیقات و آزمایشات گوناگون دریافتیم باز هم قدرت لایزال پروردگار با خلقت موجودی ارزشمند بنام کرم خاکی توانسته یکی از عمده ترین نیازمندی بستر گل و گیاه یعنی مواد آلی را با وجود فضولات این جانور تامین نماید.

ورمی کمپوست حاصل فعالیت بیولوژیک نوعی کرم خاکی با نام علمی Eisenia fotida  می باشد.

این جانور با تغذیه از مواد آلی موجود در طبیعت آن را به کود آلی مغذی تبدیل نموده به گونه ای که در حال حاضر این کود به عنوان یکی از غنی ترین کودهای آلی بیولوژیک شناخته شده در دنیا کاربرد دارد.

ورمی کمپوست در خواص فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی خاک تاثیر بسزایی دارد. این کود اصلاح کننده خصوصیات فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی خاک بوده و علاوه بر وزن مخصوص کم ، فاقد هرگونه بو ، میکروارگانیسم های پاتوژن ، باکــــتری های غیر هـــوازی ، قارچ ها و علف های هرز می باشد. ورمی کمپوست علاوه بر قابلیت جذب آب با حجم بالا ، شرایط مناسب جهت دانه بندی و قدرت نگه داری مواد غذایی مورد نیاز گیاهان را فراهم می نماید. ورمی کمپوست حاوی عناصر غذایی بسیار غنی به ویژه ازت بوده که به تدریج آنها را در اختیار گیاه قرار می دهد.( این نکته از نظر حاصل خیزی خاک بسیار پر اهمیت است) این کود در مقایسه با سایر کودهای آلی دارای میزان عناصر اصلی غذایی بالاتری است. ورمی کمپوست علاوه بر عناصر ماکرو مانند ازت ، فسفر و پتاسیم که در فعالیتهای حیاتی گیاه نقش اساسی دارند حاوی عناصر میکرو مانند آهن ،مس ، روی ، منگنز نیز می باشد. علاوه بر این با داشتن موادی مانند ویتامین B12 و اکسین عوامل محرک رشد گیاه را فراهم می آورند.

معمولا نسبت کربن به ازت (C/N) ورمی کمپوست 20-15 بوده و طول دانه های خشک آن بین mm 5-1 متغیر است. هوموس آن نیز 20% وزن خشک می باشد. کرم های زباله خوار با تغذیه زائدات آلی آنها را تجزیه و دگرگون می نمایند. فرایند هضم این کرم ها به تغییر سریع تر مواد آلی منتهی شده و کمپوست تثبیت می شود. نتیجه این عمل دستیابی به ورمی کمپوست با کیفیت بالا است که با بالاترین استانداردهای جهانی برابر می کند.

 

موارد استفاده ورمی کمپوست :

ورمی کمپوست قابل استفاده در کلیه محصولات زراعی ، باغی و گلخانه ای می باشد.

عناصر موجود در ورمی کمپوست :

ازت ، فسفر ، پتاسیم ، آهن ، روی ، مس و منگنز

این در حالی است که هر یک از انواع کودهای شیمیایی موجود تنها حاوی یک یا چند عنصر خاص می باشند.

شرایط کنونی تولید ورمی کمپوست :

در حال حاضر روزانه علاوه بر ضایعات میادین میوه و تره بار ، سطلهای سبز ، آبی و صورتی که به ترتیب مخصوص ضایعات سبزی- میوه فروشی – آب میوه فروشی ها و گل فروشی ها می باشد در قالب طرح ساماندهی مشاغل پر زباله از سطح شهر جمع آوری و به سایت کمپوست منتقل می كنند که پس از تفکیک ثانویه جهت تغذیه کرم های زباله خوار مورد استفاده قرار می گیرند.تبدیل پسماندهای آلی به روش ورمی کمپوست در فضایی به وسعت چهار هکتار به وسیله کرم های زباله خوار موسوم به    Eisenia fotida  و با ظرفیت ورودی 3000 تن در سال(مواد قابل کمپوست) در حال اجرا می باشد. این کود در حال حاضر با فرایند تبدیل زباله های آلی به روش بیولوژیک در حال تولید می باشد.

 

+ نوشته شده توسط سید وحید محمدی در سه شنبه هفتم تیر 1390 و ساعت 19:15 |

درياچه آرال تا 15 سال آينده خشك مي شود                                                                   

وزير محيط زست افغانستان معتقد است كه به علت آب شدن يخ ها و يخچال ها در كوه هاي «پامير كوچك» و در صورت ادامه روند فعلي تا 15 سال آينده درياچه آرال خشك مي شود و اين يك فاجعه محيط زيستي براي كشورهاي منطقه خواهد بود.


مصطفی ظاهر، وزير محيط زيست افغانستان گفت : تصويرهاي ماهواره اي از يخ ها و يخچال هاي كوه هاي پامير كوچك كه سرچشمه رودخانه «آمودريا» است و در قلمرو افغانستان واقع است نشان مي دهد كه در فاصله سال هاي 1960 تا سال 2008 تقريبا 10 كيلومتر از اين يخچال ها در اين مدت از ميان رفته اند.
وي در حاشيه چهارمين اجلاس وزراي محيط زيست كشورهاي عضو اكو ضمن بيان اين مطلب افزود: هرچند كه آب آمودريا را بايد مطابق با قوانين بين المللي با ديگر كشورها شريك شويم، اما از آنجايي كه افغانستان از نظر تكنولوژي مطلقاً عقب مانده است و تكنولوژي هاي آن فرسوده و كهنه است، ما فقط مي توانيم از 2 درصد آب رودخانه آمودریا استفاده كنيم و سهم تاجيكستان نيز از اين آب 6 درصد است.
عضو كابينه حامد كرزي گفت: باقي مانده آب اين رودخانه نيز به درياچه آرال مي ريزد اما امسال سال دوازدهم است كه آمودريا از اينكه خود را به درياچه آرال بريزد ناتوان بوده است.
وي افزود : آنچه ما مي دانيم اين است كه بيش از 65 دصد درياچه آرال خشك شده و به دشت تبديل شده است  و اگر وضع همين طور ادامه يابد، حدس من اين است كه متاسفانه تا 15 سال آينده درياچه آرال كاملا خشك شود.
ظاهر با بيان اينكه در صورت خشك شدن آرال اين فاجعه اكولوژيکي و محيط زيستي  تنها منحصر به كشورهاي افغانستان، ازبكستان و يا تاجيكتان نيست، گفت كه اين فاجعه همه كشورهاي منطقه را تحت تاثير خود قرار مي دهد.
وزير محيط زيست افغانستان ادامه داد: بويژه اين فاجعه بر كشورهاي عضو اكو موثر خواهد افتاد و به همين دليل براي مهار اين فاجعه نيازمند آن است كه اين كشورها براي مهار اين بحران و نجات درياچه آرال از خشك شدن همكاري هاي نزديك و گسترده اي با هم داشته باشند. 
وي گفت: اين امر تنها مربوط به آينده يك كشور نيست و به آينده كل بشريت و منطقه مربوط مي شود و ما بايد بسيار جدي باشيم و صميمانه كار كنيم. نه اينكه تنها در بحث هاي كلان شركت كنيم، وعده بدهیم که اين كار را مي كنيم و آن كار را مي كنيم ولی بعد خاموش شويم.

 

+ نوشته شده توسط سید وحید محمدی در سه شنبه هفتم تیر 1390 و ساعت 18:51 |

وُرمی کمپوست، اولویت نخست در تولید محصول سالم تر است
استفاده از وُرمی کمپوست آفات خاک را به حداقل می رساند

استفاده از ورمی کمپوست می تواند منجر به کاهش استفاده از آفت کش های شیمیایی شود و از این طریق برای تولید محصول سالم تر، این نوع کود آلی نخستین پیشنهاد برای تقویت خاک است.

غلامرضا میرکی، مدیرکل دفتر محیط زیست وزارت جهاد کشاورزی با بیان این مطلب گفت: چون در فرآیند تولید ورمی کمپوست یک موجود زنده وجود دارد و به علاوه پسماند در اعما و احشای کرم مورد هضم قرار می گیرد و به شکل مدفوع بیرون می آید، دارای ترکیبات خاصی است که مانع از رشد سایر میکروارگانیسم ها و به خصوص میکروارگانیسم های مضر در خاک می شود و به این ترتیب ورمی کمپوست این قابلیت را دارد که آفات مزاحم و قارچ ها را در خاک به حداقل برساند.

به گفته میرکی، ورمی کمپوست همچنین این قابلیت را دارد که 9 برابر وزن خود، در خود آب ذخیره کند و چون شرایط جذب مستقیم را از محیط می گیرد، شرایط رشد میکروارگانیسم های مضر را فراهم نمی کند، بنابراین به این لحاظ هم ورمی کمپوست قابلیت جلوگیری از رشد آفات را دارد.

میرکی تاکید کرد که با این فواید، ورمی کمپوست در راستای حفظ نباتات و تولید محصول سالم تر اولویت اول است.

ورمی کمپوست یا همان كمپوست كرمي، عبارت است از كود آلي بيولوژيكي كه در اثر عبور مداوم و آرام مواد آلي درحال پوسيدگي از دستگاه گوارش گونه هايي از كرم هاي خاكي و دفع اين مواد از بدن كرم حاصل مي شود. اين مواد هنگام عبور از بدن كرم آغشته به مخاط دستگاه گوارش (موكوس)، ويتامينها و آنزيمها شده كه در نهايت به عنوان يك كود آلي غني شده و بسيار مفيد براي ساختمان و بهبود عناصر غذايي خاك توليد و مورد مصرف واقع مي شود.

 

+ نوشته شده توسط سید وحید محمدی در سه شنبه هفتم تیر 1390 و ساعت 18:45 |

سرشماری تابستانه حیات وحش استان سمنان با اولویت پستانداران و پرندگان خشکی زی استان سمنان آغاز شد.

حمید ظهرابی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان گفت: اين سرشماري با اولويت پستانداران و پرندگان خشكی زي استان و با تلاش 452 نفر از ماموران اجرايي و كارشناسان در تمامی مناطق تحت مديريت و شكار ممنوع استان در حال انجام است.
به گفته ظهرابی، این سرشماری از 24 خرداد ماه آغاز شده و تا ششم مردادماه ادامه خواهد داشت که طی این مدت، در تمامی وسعت دو میلیون و 287 هزار و 831 هکتار مناطق تحت مدیریت اداره کل حفاظت محیط زیست سمنان آماربرداری از حیات وحش انجام خواهد شد. 
ظهرابی خاطرنشان کرد: در استان سمنان بيش از 50 گونه پستاندار و متجاوز از 160 گونه پرنده، بيش از 40 گونه خزنده و 6 گونه دوزيست زندگی می کنند كه 52 درصد گونه هاي جانوري و 23 درصد گونه هاي گياهي کل کشور را شامل می شوند. 
او ادامه داد: گونه هاي جانوري و گياهي «در معرض خطر» استان نیز 40 درصد گونه هاي پستاندار، 30 درصد گونه هاي پرنده و 11 درصد گونه هاي گياهي به نسبت کل گونه های در معرض خطر کشور را به خود اختصاص مي دهد. از جمله این گونه ها مي توان از رده پستانداران به گونه نادر «يوزپلنگ آسيايي» به عنوان كمياب ترين گربه سان در راس هرم اكولوژيك كشور و سمبل حيات وحش ايران و استان و همچنین گونه ارزشمند «گورخر ايراني» اشاره کرد. از رده پرندگان نیز ميتوان «هوبره» و انواع بازهاي شكاري كمياب را نام برد كه از جمله پتانسيل هايي است كه استان را به لحاظ تنوع گونه اي در كشور منحصر به فرد ساخته است.
استان سمنان با وسعت 95 هزار و 815 کیلومتر مربع یکی از استان های کویری ایران محسوب می شود که به دلیل قرار گرفتن در موقعیتی خاص، رویشگاه ها و گونه های خاص گیاهی و جانوری را در خود جای داده است.

 

+ نوشته شده توسط سید وحید محمدی در سه شنبه هفتم تیر 1390 و ساعت 0:2 |

لامپ های LED حاوی مقادیر قابل توجهی سرب، آرسنیک و مواد خطرناک دیگر هستند

 

پژوهشگران می گویند طبق بررسی‌های جدید، محصولات LED که تحت عنوان محصولات ایمن و سازگار با محیط ‌زیست فروخته می‌شوند، حاوی مقادیر قابل توجهی سرب، آرسنیک و مواد خطرناک دیگر هستند.

این محصولات، نسل جدید لامپ‌های روشنایی محسوب می‌شوند. دکتر اولادل اوگونسیتان، از دانشگاه یوسی ایروین می‌گوید: زمانی که به‌دنبال صرفه‌جویی در منابع انرژی و جلوگیری از گرمایش زمین هستیم، باید نسبت به سمی بودن اجناسی هم که مصرف می‌کنیم، هوشیار باشیم.

تیم تحقیقاتی، میزان مواد سمی را در لامپ‌های کوچک رنگی که در اعیاد و جشن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند، چراغ‌های راهنمایی و چراغ‌های خودروها اندازه گرفتند. آنها دریافتند که فقط لامپ‌های کم نور قرمز، ۸ برابر بیش از میزان استاندارد سرب دارند.

سرب، آرسنیک و فلزات دیگر که در لامپ‌ها و اجزای مرتبط با آنها یافت می‌شوند، می‌توانند باعث انواع سرطان، آسیب‌های عصبی، بیماری کلیه، فشار خون و التهابات پوستی بشوند. همچنین مس که در بعضی از این محصولات یافت می‌شود برای آبزیان، رودخانه‌ها و دریاچه‌ها خطرناک است.

دکتر اوگونسیتان اضافه می‌کند که شکستن یک لامپ به تنهایی عامل ایجاد سرطان نیست ولی می‌تواند در نوک هرم عوامل مزمن سرطان‌زای دیگر قرار بگیرد. باید توجه داشت که چون سرب شیرین مزه است، این احتمال وجود دارد که کودکان لامپ‌های کوچک رنگی را با آب‌نبات اشتباه بگیرند.

خطرات این مواد در تمام اجزای لامپ‌ها و در هر مرحله از تولید، استفاده و انهدام آنها وجود دارد. زمانی که یک لامپ LED می‌شکند باید بقایای آن را با یک جاروی دسته بلند در حالی که از ماسک و دستکش استفاده می‌کنیم، جمع کنیم و نیز رفتگران که بعد از حوادث ترافیکی خیابان‌ها را تمیز می‌کنند، باید به پوشش‌های ایمنی مجهز باشند. LED مخفف واژه LIGHT EMMTTED DIODE به معنای دیود ساطع کننده نور است. دیودهای ساطع کننده نور در واقع جزء خانواده‌ها دیودها هستند که دیودها نیز زیرگروه نیمه هادی‌ها به شمار می‌آیند. خاصیتی که LEDها را از سایر نیمه هادیها متمایز می‌سازد این است که با گذر جریان از آنها مقداری انرژی به صورت نور از آنها ساتع می‌شود.

 سالها قبل ذرات بسیار کوچک کوانتومی ساخته شد که این ذرات کوانتومی کریستالهایی هستند که ابعادشان چند نانومتر بیشتر نیست و می‌توانند از ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ الکترون را در خود جای دهند. این ذرات به آسانی از خود بسته‌های انرژی منتشر می‌کنند و هر قدر کوچکتر باشد بیشتر تحریک می‌شوند.

هر ذره در مجموعه ویژه بوئرز به طور استثنایی کوچک و تنها شامل ۳۳ یا ۳۴ جفت اتم بود. هنگامیکه نور روی ذرات کوانتومی تابانده شده یا جریان برق به آنها وصل می‌شوند آنها با تولید نور از خود واکنش نشان می‌دهند و رنگهای متغیر و متنوعی ایجاد می‌کنند. اما هنگامیکه یک پرتوی لیزری روی مجموعه‌ای از این ذرات کوانتومی تابانده شد اتفاق غیر منتظره‌ای رخ داد. ناگهان نور سفیدی تمامی میز را پوشاند و انتظار می‌رفت که ذرات کوانتومی نور آبی منتشر کند اما این نور، نور بسیار زیبای سفیدی بود. سپس این ذرات را با پلی اورتان شد و سطح بیرونی یک حبابت لامپ LED آبی را با آن پوشاند. هر چند ظاهر این حباب زیبا نبود اما نور سفیدی مانند لامپهای معمولی منتشر می‌کرد که شدت آن ۲ برابر و دوام آن ۵۰ برابر یک لامپ معمولی ۶۰ وات بود. Led‌ها تا اواخر دهه گذشته فقط می‌توانستند سه نور آبی، سبز و قرمز تولید کنند که به همین علت کاربردشان محدود بود. سپس led‌هایی با رنگ آبی به بازار آمدند که می‌توانستند نور سفید با هاله‌ای از رنگ آبی روشن کنند. بسیاری اعتقاد دارند لامپ‌هایی که از دیودهای ساطع کننده نور استفاده می‌کنند، یا همان LED، آینده را از دست سایر رقبا خارج خواهند کرد.

 

+ نوشته شده توسط آذین صالحی نژاد در یکشنبه پنجم تیر 1390 و ساعت 21:42 |